Łożyska igiełkowe 

Łożyska igiełkowe – maksymalna nośność przy minimalnej zabudowie

Łożyska igiełkowe to odmiana łożysk wałeczkowych, w której elementami tocznymi są długie i smukłe wałeczki (igły) o stosunku długości do średnicy wynoszącym co najmniej 3:1, najczęściej 5:1 lub więcej. Dzięki takiej geometrii łożysko osiąga bardzo wysoką nośność promieniową przy minimalnej wysokości przekroju – tam, gdzie nie zmieści się łożysko kulkowe ani walcowe, igiełkowe nadal pracuje. To kluczowy element w skrzyniach biegów, sprzęgłach, pompach, mechanizmach krzywkowych, sworzniach tłokowych i piastach kół zębatych.

Łożyska igiełkowe są kuzynami łożysk z grupy wałeczkowych – pokrewne typy zobaczysz w sekcjach Łożyska walcowe i Łożyska baryłkowe. Wszystkie typy łożysk znajdziesz w kategorii nadrzędnej Łożyska.

Budowa łożyska igiełkowego

• Igły (wałeczki igiełkowe) – typowo Ø 2–5 mm, długość 10–50 mm. Bardzo wysoka liczba elementów tocznych na obwodzie daje wysoką nośność.
• Koszyk – stalowy, mosiężny lub poliamidowy; prowadzi igły i zapobiega ich wypadaniu przy montażu.
• Pierścień zewnętrzny – w wersji „tłoczonej" (HK, BK) wykonany z cienkiej blachy formowanej; w wersji „obrabianej" (NA, NKI) – pełny pierścień szlifowany jak w łożyskach walcowych.
• Pierścień wewnętrzny – w wielu wykonaniach pominięty; bieżnię stanowi wówczas powierzchnia wału (musi być utwardzona i szlifowana).

Typy łożysk igiełkowych w ofercie

• Łożyska igiełkowe z pierścieniem zewnętrznym obrabianym (NA, RNA) – grubościenny pierścień zewn., wysoka precyzja, do skrzyń biegów i przekładni.
• Łożyska igiełkowe z pierścieniem tłoczonym (HK, BK) – cienki, formowany pierścień; HK z otwartym końcem, BK z dnem zamkniętym (do zaślepienia drugiego końca).
• Łożyska z pierścieniem wewnętrznym (NKI, NKIS) – wałek nie wymaga obróbki bieżni; łatwa wymiana w aplikacji.
• Wieńce igiełkowe (K, KZK) – sam koszyk z igłami bez pierścieni; bieżnię stanowi wał i obudowa.
• Łożyska igiełkowe dwurzędowe – do bardzo wysokich obciążeń przy zachowaniu kompaktowej zabudowy.
• Łożyska wzdłużne igiełkowe (AXK + 2 podkładki AS) – przenoszą obciążenia osiowe, używane jako podpora osiowa pod kołami zębatymi.
• Kombinowane igiełkowo-kulkowe i igiełkowo-stożkowe – integrują nośność promieniową igieł z osiową łożyska dodatkowego.

Najczęściej zamawiane serie – tabela

Oznaczenia łożysk igiełkowych – jak je czytać

• HK 1614 – tłoczony pierścień, średnica wewnętrzna 16 mm, szerokość 14 mm.
• NA 4905 – pierścień obrabiany z pierścieniem wewnętrznym, średnica wewnętrzna 25 mm (05 × 5), seria 49.
• NKI 30/20 – łożysko z pierścieniem wewnętrznym, średnica 30 mm, szerokość 20 mm.
• AXK 0821 – wzdłużne, średnica wewnętrzna 8 mm, zewnętrzna 21 mm.

Sufiksy: 2RS – uszczelnienia gumowe; RS – uszczelnienie jednostronne; TN – koszyk poliamidowy.

Łożyska igiełkowe według producenta

Łożyska igiełkowe INA – grupa Schaeffler, światowy lider w segmencie łożysk igiełkowych; pełna gama serii HK, BK, NA, RNA, NKI, AXK.

Na zamówienie realizujemy także łożyska igiełkowe marek NTN, KOYO, NACHI oraz KFŁT Kraśnik. Prześlij oznaczenie lub wymiary – sprawdzimy dostępność u dystrybutora.

Gdzie stosuje się łożyska igiełkowe

• Motoryzacja – sworznie tłokowe, układy rozrządu, pompy wodne i olejowe, sprężarki klimatyzacji, sprzęgła, krzyżaki wałów napędowych.
• Skrzynie biegów – łożyskowanie kół zębatych luzem na wale; standardowe NA i NKI.
• Pompy hydrauliczne – pompy zębate i tłoczkowe; zabudowa cienkościenna.
• Maszyny rolnicze – krzyżaki wałów odbioru mocy, łańcuchy napędowe.
• Elektronarzędzia i przekładnie kątowe – wiertarki udarowe, młoty, wkrętarki – mała zabudowa daje smukłą obudowę.
• Mechanizmy krzywkowe – rolki popychaczy, krzywki w prasach mimośrodowych.

Cechy charakterystyczne łożysk igiełkowych

• Mała wysokość zabudowy w kierunku promieniowym (różnica średnic pierścieni 4–6 mm to typowa wartość).
• Wysoka nośność promieniowa dzięki dużej liczbie igieł na obwodzie.
• Niska tolerancja błędu współosiowości – wymaga precyzyjnego montażu.
• W wersjach bez pierścienia wewnętrznego: konieczność utwardzenia (min. 58 HRC) i szlifowania powierzchni wału do parametrów bieżni.
• Niższe dopuszczalne prędkości obrotowe niż w łożyskach kulkowych o tej samej średnicy.

Montaż łożyska igiełkowego – na co uważać

• Wciskanie – tylko za pierścień, który jest pasowany (zewnętrzny w gnieździe lub wewnętrzny na wale). Nigdy przez igły – uszkodzisz bieżnię.
• Wersje HK/BK – cienkościenny pierścień łatwo zdeformować; używać tulei montażowej dopasowanej do średnicy.
• Wał jako bieżnia – wymagana twardość ≥ 58 HRC, chropowatość Ra ≤ 0,4 µm, brak ubytków.
• Smarowanie – większość łożysk igiełkowych pracuje w smarze plastycznym; w pompach i skrzyniach biegów – w oleju.

Do bezpiecznego demontażu cienkościennych pierścieni (HK, BK) najlepiej sięgnąć po ściągacze do łożysk z wewnętrznymi szczękami lub zestaw wybijaków o właściwej średnicy.

Łożyska igiełkowe – najczęściej zadawane pytania

Czy mogę zastosować łożysko HK zamiast NA?

Tylko jeśli wał jest utwardzony i szlifowany – wersja HK nie ma pierścienia wewnętrznego, więc bieżnią staje się powierzchnia wału. Jeżeli wał jest stalą zwykłą bez obróbki cieplnej, wybierz wersję NA lub NKI z pierścieniem wewnętrznym.

Czym różni się HK od BK?

HK ma otwarte oba końce pierścienia, BK – jeden koniec zaślepiony (kapselek). BK stosuje się tam, gdzie wał kończy się w środku obudowy i potrzebne jest zamknięcie przestrzeni przed wyciekaniem smaru lub wnikaniem zanieczyszczeń.

Co zrobić, jeśli na wałku nie ma śladu bieżni, a łożyska brak?

Zmierz średnicę wałka i średnicę gniazda w obudowie. Z różnicy między nimi (zwykle 4–6 mm) wybierz odpowiednią serię HK lub NA. Jeśli wałek jest miękki – wybierz wersję z pierścieniem wewnętrznym (NKI, NA z pierścieniem).

Czy łożyska igiełkowe potrzebują uszczelnień?

Standardowe wersje są otwarte. Wersje z sufiksem RS lub 2RS mają uszczelnienia gumowe – stosuj je tam, gdzie do węzła może dostawać się pył lub gdzie smar musi pozostać wewnątrz (np. krzyżaki wałów napędowych w trudnych warunkach).

Jakie są dopuszczalne obroty łożyska igiełkowego?

Łożyska igiełkowe pracują przy obrotach 2–3 razy niższych niż łożyska kulkowe tej samej średnicy. Dla wersji z koszykiem osiągalne są kilka tysięcy obr./min; wersje pełnokomplerowe (bez koszyka) – znacznie mniej, ale za to z największą nośnością statyczną.

Dlaczego warto kupić łożyska igiełkowe w sklepie „Serwisowa"

W stałej dostępności magazynowej trzymamy najczęściej zamawiane serie HK, BK i NA – w wymiarach typowych dla skrzyń biegów, pomp i sprężarek motoryzacyjnych. Dopasujemy łożysko na podstawie wymiarów wału i gniazda lub numeru OE części, w której pracuje. Obsługujemy klientów indywidualnych i warsztaty z zamówieniami serwisowymi.